بهترین زمان آبیاری درختان میوه در بهار

فصل بهار آغاز دوره رشد فعال درختان میوه است. افزایش دمای محیط، آغاز فعالیت ریشه‌ها، جوانه‌زنی و تشکیل برگ‌ها نیاز گیاه به آب را به شدت افزایش می‌دهد. اما مدیریت صحیح آبیاری، چه از نظر زمان و چه از نظر مقدار، نقشی حیاتی در سلامت و عملکرد درخت دارد. در این مقاله، به بررسی بهترین زمان آبیاری در بهار، نشانه‌های کم‌آبی و بیش‌آبی پرداخته می‌شود.

در صورت تمایل می توانید پادکست مربوط به این مقاله رو گوش دهید :

در کنار آبیاری صحیح باخرید کود سولفات آهن (۲۱ درصد) و استفاده از آن، به بهبود رشد درختان و میوه دادن آن ها کمک کنید.

بهترین زمان برای شروع آبیاری در بهار، زمانی است که دمای خاک در عمق 20 تا 30 سانتی‌متری به حدود 10–12 درجه سانتی‌گراد برسد و درخت از خواب زمستانه بیدار شود. عواملی نظیر نوع خاک، اقلیم منطقه، سن درخت و نوع گونه میوه تأثیرگذارند.
• زمان روز مناسب برای آبیاری:
بهترین ساعات برای آبیاری درختان، اوایل صبح (۵ تا ۸ صبح) است. در این زمان تبخیر کمتر است و جذب آب توسط ریشه‌ها افزایش می‌یابد. از آبیاری در ظهر یا شب به‌ویژه در خاک‌های سنگین باید پرهیز شود، زیرا ممکن است منجر به کمبود اکسیژن در خاک یا توسعه بیماری‌های قارچی شود.
• فاصله بین آبیاری‌ها در بهار:
در اوایل بهار که تبخیر کم است، فواصل آبیاری می‌تواند ۷ تا ۱۰ روزه باشد. با افزایش دمای هوا و رشد رویشی، این فاصله به ۵–۷ روز کاهش می‌یابد.

در حالت کلی آبیاری هر باغ و مزرعه با باغ و مزرعه دیگر متفاوت است و به عوامل زیادی از جمله نوع درخت، سن درخت، فصل آبیاری، جنس و بافت خاک، آب و هوای منطقه و شرایط اقلیمی منطقه بستگی دارد. رشد و تولید بهینه محصولات میوه به شدت با مدیریت آب آبیاری مرتبط است. روش های مختلفی برای تخمین نیاز آبی درختان مانند اندازه گیری مستقیم و غیرمستقیم خاک، آب و اقلیمی مورد استفاده قرار گرفته است. به دلیل تفاوت در ساختارهای تشریحی و مورفولوژیکی درختان میوه و سازگاری آنها با محتوای آب اضافی و کمبود خاک، چنین تخمین‌هایی از نیاز آب آبیاری ممکن است برای گیاهان زراعی مناسب‌تر باشد، اما برای درختان دقیق‌ نیست.

مقاله پیشنهادی : بهترین کود بعد از برداشت میوه کدام نوع از کود است ؟

آبیاری در بهار می تواند قبل از گل دهی یا شکوفه دهی یا بعد از آن باشد که در هر زمان می تواند مدت زمان آبیاری متفاوت باشد. درختان در زمان داشتن شکوفه نسبت به غرقابی شدن بسیار حساس هستند و آبیاری سنگین می تواند سبب کاهش اکسیژن خاک و افزایش کربن دی اکسید و متیل خاک شده که این خود باعث تحریک تولید هورمون ریزش آبسیزیک اسید در ریشه شده که ایت اتفاق باعث ریزش گل و کم باری محصول می شود. این زمان یعنی فصل شکوفه زمان بسیار حساسی است چرا که تنش کم آبی خود نیز سبب ریزش گل می شود.

بهترین راهکار این است که آبیاری را قبل از گلدهی انجام دهیم و یا اینکه اگر شرایط مهیا نیست باید آبیاری با ساعت کم و سبک انجام شود.

بهترین زمان آبدهی به درختان زمانی است که رطوبت اشباع خاک کمتر از 50درصد شود البته این میزان رطوبت باید در عمق 30سانتی متری چک شود و از خاک سطحی نمونه گیری نشود. بعد از حفر چاله 30سانتی متری مقداری از خاک را در دست گرفته و مورد بررسی قرار می دهیم.

در زمان گل دهی به هیچ وجه کود دهی توصیه نمی شود زیرا مصرف کود سبب نیاز بیشتر گیاه به آب می شود و با توجه به اینکه در این زمان آب دهی ممنوع است باعث ایجاد تنش در گیاه می شود.

انتخاب بهترین نوع سیستم ابیاری برای رفع نیاز آبی باغات در زمان های مختلف تابع شرایط بسیاری است که در ذیل به آن می پردازیم.

• شرایط خاک و بافت خاک: نوع خاک، بافت و ساختمان خاک، توپوگرافی منطقه ، فرسایش
• شرایط اقلیم و ارتفاع از سطح دریا، میزان تبخیر و تعرق و باد منطقه
• شرایط محصولی مثل پتانسیل تولید، مقاومت در برابر سرما و یخبندان مدیریت آفات و بیماری ها و مدیریت برداشت
• شرایط مالی کشاورز

با توجه به شرایط ذکر شده روش های آبیاری به شرح زیر می باشد:

• آبیاری غرقابی
• آبیاری قطره ای
• آبیاری زیر سطحی
• آبیاری شیاری

کم‌آبی باعث اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیکی گیاه شده و می‌تواند منجر به کاهش رشد و باردهی شود. علائم کم‌آبی عبارت‌اند از:
• پژمردگی و جمع شدن برگ‌ها به‌خصوص در ظهر
• کاهش رشد سرشاخه‌ها و برگ‌های جدید
• رنگ‌پریدگی و زرد شدن تدریجی برگ‌ها
• ریزش زودرس میوه‌های تازه‌تشکیل‌شده
• ترک خوردن سطح میوه (در برخی گونه‌ها مانند انگور یا مرکبات)

آبیاری بیش از حد، به‌ویژه در بهار که خاک هنوز رطوبت زمستانه را دارد، می‌تواند به پوسیدگی ریشه‌ها و کاهش جذب عناصر غذایی منجر شود. علائم معمول شامل:
• زرد شدن برگ‌ها با بافت نرم و آبکی
• ریزش ناگهانی برگ‌ها بدون پژمردگی قبلی
• سیاه شدن ریشه‌ها در بررسی چشمی (نشانه پوسیدگی)
• کاهش رشد عمومی درخت با وجود رطوبت کافی
• حضور قارچ‌ها یا کپک سفید روی خاک اطراف تنه

زمانی که درختان به خواب زمستانه می روند باغداران معمولا یک آب سنگین در فصل زمستان تحت عنوان یخ آب زمستانه به درختان خود می دهند. بعد آن دیگر آبیاری انجام نمی شود تا قبل از بیدار شدن درختان در فصل بهار که به اولین آبیاری درختان قبل از بیدار شدن آنها آب استارت می گویند که این آب برای درختان بسیار مهم است.

در این آب هدف تامین عناصر ضروری برای درختان است و هرچقدر کود دهی بهتر باشد درخت فصل جدید را قوی تر شروع می کند.

مهم ترین عناصری که گیاه در این آبدهی نیاز دارد کودهای حاوی فسفر ، نیتروژن و عناصر ریز مغذی است. در سال های اخیر سرمازدگی اول فصل را شاهد هستیم که یکی از راه های مقابله با این سرمازدگی تقویت انها و کود دهی آنها قبل از بیدار شدن است.

جهت آشنایی با بهترین زمان استفاده از کود کامل مقاله مربوطه را مطالعه نمایید.

مدیریت صحیح آبیاری در بهار نیازمند درک دقیق از نیازهای آبی درختان، ویژگی‌های خاک و شرایط اقلیمی است. هم کم‌آبی و هم آبیاری بیش‌از‌حد می‌توانند آسیب‌های جدی به درخت وارد کرده و عملکرد آن را کاهش دهند. زمان‌بندی مناسب، بررسی رطوبت خاک قبل از هر آبیاری و استفاده از روش‌های آبیاری بهینه (مانند آبیاری قطره‌ای) می‌تواند سلامت درختان میوه را تضمین کند.