بور (B) یک ریزمغذی حیاتی برای رشد و سلامت همه گیاهان است. بور جزئی از دیواره های سلولی گیاهی و ساختارهای تولید مثلی است. بور یک عنصر متحرک در خاک است، به این معنی که مستعد آبشویی است. از آنجا که در مقادیر کم مورد نیاز است، مهم است که B را تا حد امکان به طور یکنواخت در سراسر دسترس ریشه قرار دهیم. مخلوط کودهای ماکرو و میکرو حاوی B می تواند تا حد امکان نیاز بور برای گیاه را رفع کند. علیرغم نیاز حیاتی به این ماده مغذی ، B پس از روی دومین مورد از عناصر میکرو دارای کمبود در گیاهان محسوب میشود.
در صورت تمایل می توانید پادکست مربوط به این مقاله رو گوش دهید :
وظایف اصلی بور در گیاهان
بور در طیف متنوعی از عملکردهای گیاهی از جمله تشکیل و پایداری دیواره سلولی، حفظ یکپارچگی ساختاری و عملکردی غشاهای بیولوژیکی، حرکت قند یا انرژی به قسمتهای در حال رشد گیاهان و گردهافشانی و تشکیل دانهها نقش کلیدی دارد. بور نیز برای تثبیت نیتروژن موثر و گره سازی در محصولات حبوبات مورد نیاز است. کمبود بور معمولاً منجر به خالی بودن دانه های گرده، ضعف گرده و کاهش تعداد گل در هر گیاه می شود. همچنین مشخص شده است که کمبود بور می تواند تولید ریشه را متوقف کند.
برای تعیین وضعیت عناصر غذایی گیاه، برگ های جوان تر برای نمونه برداری و تجزیه توصیه می شود. به طور معمول، سطح بور کافی در بافت های خشک برگ بین 25 تا 75 ppm است که برای بسیاری از محصولات مقدار قابل توجهی است. به طور کلی، استفاده از B در خاک زمانی توصیه می شود که برگ ها حاوی کمتر از 25 پی پی ام در محصولاتی مانند یونجه، چغندر قند، سیب زمینی، آفتابگردان، سویا و کلزا باشد.
علائم کمبود بور
اکثر محصولات زراعی قادر به حرکت بور از بافت های رویشی به بافت های گیاهی مریستمی و در حال رشد مانند شاخه ها، نوک ریشه ها، گل ها، دانه ها یا میوه ها نیستند. در عوض، انتقال بور عمدتاً در کانال آوند چوبی رخ می دهد که در نتیجه تعرق ایجاد می شود. به همین دلیل، علائم کمبود ابتدا در بافت گیاهی تازه توسعه یافته مانند برگ های جوان و ساختارهای تولید مثلی ایجاد می شود.
در کمبود شدید بور، رشد ناقص و مرگ نقاط رشد مریستمی شایع است. سایر واکنش های رایج عبارتند از کاهش طول ریشه، عدم تنظیم دانه ها توسط گل ها و سقط میوه. عرضه کم بور همچنین ممکن است بر گرده افشانی و تولید مثل تأثیر منفی بگذارد، بدون اینکه علائم کمبود برگ قابل مشاهده باشد.

عوامل خاکی موثر بر کمبود بور در گیاهان
کمبود بور در خاک های اسیدی شنی با مواد آلی کم به دلیل پتانسیل شستشوی بور بسیار شایع است. خاک هایی با ظرفیت جذب و نگهداری بالا (مانند خاک هایی با pH بالا و غنی از مواد معدنی رسی و اکسیدهای آهن یا آلومینیوم) نیز معمولاً تحت تأثیر کمبود بور قرار می گیرند.
در اکثر محصولات، بور تحرک در آوند آبکش بسیار ضعیفی را نشان می دهد. در نتیجه، B در بافت برگ نمی تواند به اندازه کافی به اندام های تولید مثلی (به عنوان مثال، نوک ساقه، جوانه ها، گل ها، دانه ها و غیره) منتقل شود. به دلیل این تحرک ضعیف، نگه داشتن بور محلول در محلول خاک در تمام مراحل رشد گیاه، به ویژه در طول رشد زایشی (به عنوان مثال، در هنگام کاشت بذر)، برای تغذیه بهینه گیاه بسیار مهم است.
عوامل محیطی موثر بر کمبود بور
عوامل محیطی که تعرق را کاهش می دهند، مانند رطوبت زیاد هوا و رطوبت کم خاک، اثرات نامطلوبی بر حمل بور در آوند چوبی دارند. دوره های طولانی خشکسالی با کاهش رشد ریشه، محدود کردن عرضه بور از ذخایر مواد آلی و کاهش انتشار مانع جذب بور می شود. و انتقال بور به سطوح ریشه.
گیاهانی که میزان بور کم دارند بیشتر در معرض آسیب ناشی از شدت نور زیاد مرتبط با روزهای طولانی و گرم و آفتابی هستند. تحت کمبود بور، استفاده از انرژی نور جذب شده در فتوسنتز به طور قابل توجهی کاهش می یابد، که منجر به مقدار اضافی انرژی و پتانسیل آسیب به برگ می شود. دمای پایین خاک نیز می تواند جذب بور از ریشه را کاهش دهد.

کود میکرومیکس ( تنظیم کننده فتوسنتز )
بور کافی برای جذب بهتر فسفر و پتاسیم از ریشه
مطالعات نشان میدهد که تغذیه کافی از بور با حفظ عملکرد مناسب (از طریق فعالیت ATPase) و ساختار غشای سلولی ریشه، جذب ریشه فسفر (P) و پتاسیم (K) را بهبود میبخشد. بور نقش مهمی در کلونیزاسیون ریشهها با قارچهای میکوریزا دارد که به جذب ریشه فسفر کمک میکند. در آزمایشهای کوتاهمدت با گیاهان ذرت، کاهش جذب ریشههای فسفر و پتاسیم تحت ذخیره کم بور ظرف یک ساعت پس از افزودن بور بازسازی شد. برای کاهش سمیت آلومینیوم در گیاهانی که در خاکهای با pH پایین رشد میکنند، به منبع بور کافی نیاز است.
نتیجه گیری
هر دو سال یک بار مزارع خود را آزمایش کنید تا به درک کاملی از سطوح مواد مغذی مزرعه خود برسید. مطمئن شوید که اهداف عملکرد خود را با نیازهای فعلی مواد مغذی مقایسه کرده و گزینه ها را با یک متخصص کشاورزی در میان بگذارید. از آنجایی که مرز باریکی بین کمبود و سمیت وجود دارد، استفاده از مقدار صحیح بور با سرعت مناسب با استفاده از منبع مناسب مهم است.
جهت آشنایی با کود فروت ست و مزایای آن مقاله مربوطه را مطالعه نمایید.
سوالات متداول نقش عنصر بور در گیاهان
1. بور چه نقشهایی در گیاه دارد؟
بور برای تثبیت ساختار دیواره سلولی، عملکرد غشا، تقسیم و رشد سلولی، انتقال قندها به بخشهای فعال رشد، تنظیم هورمونهای گیاهی و گردهافشانی ضروری است. همچنین در تثبیت نیتروژن و تشکیل گره در حبوبات همچون سویا، لوبیا و نخود مؤثر است
2. علائم کمبود بور در گیاه چیست؟
علائم اولیه در بافتهای تازه رشد یافته مانند برگهای جوان و مریستم بهصورت توقف رشد، مرگ نقاط رشد، کاهش رشد ریشه، کاهش تعداد گل، ضعف گرده و سقط میوه ظاهر میشود. در شرایط شدید، ساختار تولیدمثلی کاملاً مختل میشود
3. چه غلظتی از بور در برگ مناسب است؟
میزان بردای استاندارد بور در برگ خشک بین ٢۵ تا ۷۵ ppm است. اگر این مقدار کمتر از ۲۵ ppm شود، مخصوصاً در محصولاتی مانند یونجه، چغندر قند، سیبزمینی، سویا، کلزا، احتمال وقوع کمبود بور بالاست
4. خاک چه تأثیری بر کمبود بور دارد؟
خاکهای شنی و اسیدی با مواد آلی کم بهدلیل شستشوی بور، و خاکهای رسی با pH بالا بهدلیل جذب بور توسط اکسیدهای آهن و آلومینیوم، معمولاً دچار کمبود بور میشوند. همچنین تحرک کم بور در آوندهای گیاه باعث میشود تغذیه اندامهای زایشی تحت تأثیر قرار گیرد
5. عوامل محیطی چگونه جذب بور را تحت تأثیر قرار میدهند؟
رطوبت زیاد هوای محیط و خشکی خاک، تعرق را کاهش داده و انتقال بور را در آوند چوبی مختل میکند. همچنین خشکسالی طولانی و دمای پایین خاک جذب بور را کاهش میدهند. شدت نور زیاد و دمای بالا نیز در شرایط کمبود بور موجب کاهش فتوسنتز و آسیب برگ میشود
6. چگونه کمبود بور را اصلاح کنیم؟
مصرف بوریک اسید، بوراکس یا Solubor (با حدود ۱.۱ کیلوگرم بور واقعی در هکتار) در خاک یا محلولپاشی توصیه میشود. اگرچه مقادیر زیاد بور نیز می تواند سمی باشد، بنابراین باید دوز دقیق براساس آزمایش خاک مشخص شود.